Đau lưng tuổi trung niên dai dẳng hơn thời trẻ. Có khi đau từ cổ xuống vai, có khi từ thắt lưng lan xuống mông, xuống chân. Uống thuốc hoài thì hại dạ dày. Đi vật lý trị liệu thì tốn thời gian. Trong khi đó, có một cách đơn giản hơn nhiều mà ông bà ta đã dùng từ lâu: bấm huyệt.
Không cần dụng cụ, không cần đi đâu, chỉ cần đôi tay và biết đúng vị trí. Bài này giới thiệu 6 huyệt đạo vùng lưng quan trọng nhất, kèm vị trí chính xác và cách bấm đúng để đọc xong bạn có thể thực hành ngay.
Vì sao bấm huyệt hiệu quả với đau lưng ?
Bấm huyệt dựa trên nguyên lý khí huyết lưu thông. Khi một vùng bị đau, khí huyết ở đó bị ứ trệ. Bấm vào huyệt giúp khơi thông dòng chảy, giảm ứ trệ, và giảm đau.
Dưới góc nhìn y học hiện đại, bấm huyệt kích thích dây thần kinh và mạch máu nhỏ dưới da. Tín hiệu này gửi lên não, kích thích cơ thể tiết ra endorphin – hormone giảm đau tự nhiên. Đồng thời, nó làm giãn mạch máu, tăng lưu thông, giúp cơ bớt căng cứng.
6 huyệt đạo quan trọng nhất để giảm đau lưng
1. Huyệt Đại Chùy (GV14) – huyệt tổng hợp vùng cổ lưng
Vị trí: Dưới mỏm gai đốt sống C7.
Cách tìm: cúi đầu về phía trước, sờ vào sau gáy sẽ thấy một đốt sống nhô ra rõ nhất. Đó là C7. Huyệt nằm ngay dưới đốt sống đó.
Tác dụng: Giảm đau cổ gáy, cứng cổ, đau lưng trên, cảm lạnh, sốt.
Cách bấm: Dùng ngón tay cái ấn vào huyệt, day tròn trong 20 giây. Kết hợp xoay cổ nhẹ nhàng. Lặp lại 3 lần.
2. Cặp huyệt Phế Du (BL13) và Tâm Du (BL15)
Vị trí:
- Phế Du: ngang khoang gian sườn 3, cách cột sống một khoảng rộng bằng 2 ngón tay (1,5 thốn).
- Tâm Du: ngang khoang gian sườn 5, cách cột sống khoảng 2 ngón tay.
Tác dụng: Giảm đau lưng trên, đau mỏi giữa hai xương bả vai. Phế Du hỗ trợ hô hấp, Tâm Du hỗ trợ tim mạch.
Cách bấm: Dùng hai ngón tay cái day đồng thời hai huyệt, mỗi cặp 30 giây, lực vừa phải. Nên nhờ người thân bấm giúp vì vùng lưng trên khó tự với tới.
3. Huyệt Thận Du (BL23) – trụ cột vùng thắt lưng
Vị trí: Vùng thắt lưng, ngang rốn, cách cột sống khoảng 2 ngón tay mỗi bên.
Tác dụng: Giảm đau thắt lưng, tăng cường sinh lực, hỗ trợ thận, giảm mệt mỏi, đau mỏi gối. Đây là huyệt quan trọng nhất vùng thắt lưng.
Cách bấm: Ấn sâu, day tròn 30 giây mỗi bên. Kết hợp hít thở sâu. Nên bấm mỗi ngày.
4. Huyệt Đại Trường Du (BL25) – lưng dưới và thần kinh tọa
Vị trí: Ngang đốt sống L4, cách cột sống khoảng 2 ngón tay. Cách tìm: đặt hai ngón tay lên mào chậu (xương hông), kéo ngang ra sau lưng, điểm gặp nhau chính là L4.
Tác dụng: Đau lưng dưới, đau thần kinh tọa, đau lan xuống mông và chân, táo bón.
Cách bấm: Day 30 giây, ấn vừa phải. Nếu đau lan xuống chân, giảm lực ngay.
5. Huyệt Ủy Trung (BL40) – huyệt cho đau lưng cấp
Vị trí: Mặt sau khớp gối, chính giữa nếp gấp khoeo chân.
Tác dụng: Đau lưng cấp (đau đột ngột, không cúi được), đau gối, đau thần kinh tọa. Y học cổ truyền có câu: "Yêu bối ủy trung cầu" – đau lưng tìm huyệt ủy trung.
Cách bấm: Ấn giữ 30 giây, lực vừa. Có thể day đồng thời cả hai chân.
6. Huyệt Túc Tam Lý (ST36) – tăng cường sức khỏe tổng thể
Vị trí: Dưới đầu gối ngoài khoảng 4 ngón tay (3 thốn), phía ngoài xương ống chân một ngón tay.
Tác dụng: Tăng cường sức khỏe tổng thể, giảm mỏi gối, tăng cường tiêu hóa, giảm mệt mỏi. Huyệt quan trọng nhất với người trung niên.
Cách bấm: Day 30 giây mỗi bên, ấn vừa phải. Có thể bấm hàng ngày.
Bảng tổng hợp 6 huyệt đạo vùng lưng
| Huyệt | Vị trí | Tác dụng chính | Cách bấm |
|---|---|---|---|
| Đại Chùy (GV14) | Dưới C7, cổ | Đau cổ, lưng trên | Day 20s + xoay cổ |
| Phế Du (BL13) + Tâm Du (BL15) | Lưng trên, cạnh cột sống | Đau giữa vai, hô hấp | Day 30s, 2 ngón cái |
| Thận Du (BL23) | Thắt lưng, ngang rốn | Đau thắt lưng, sinh lực | Ấn sâu, day 30s |
| Đại Trường Du (BL25) | Lưng dưới, ngang L4 | Đau lưng dưới, tọa | Day 30s, lực vừa |
| Ủy Trung (BL40) | Sau gối, giữa nếp gấp | Đau lưng cấp, đau gối | Ấn giữ 30s |
| Túc Tam Lý (ST36) | Dưới gối ngoài, 4 ngón tay | Tăng sức khỏe, mỏi gối | Day 30s |
Lưu ý an toàn khi bấm huyệt
Không bấm huyệt khi:
- Đang sốt
- Có vết viêm da, vết thương hở tại vùng bấm
- Đau lưng kèm sốt, tê yếu chân, tiểu buốt – dấu hiệu bệnh lý cần đi khám
- Người loãng xương nặng, đang điều trị ung thư – hỏi bác sĩ trước
Về lực bấm:
- Cảm giác "đau đã" là đúng
- Đau nhói, đau buốt là mạnh quá, cần giảm lực
- Mỗi huyệt 20–30 giây là đủ
Thời điểm bấm:
- Có thể bấm bất cứ lúc nào
- Tốt nhất là buổi sáng sau khi thức dậy, hoặc buổi tối trước khi ngủ
- Không bấm ngay sau khi ăn no
Câu hỏi thường gặp
Bấm huyệt vùng lưng bao lâu thì giảm đau?
Đau nhẹ có thể giảm ngay sau lần đầu. Đau mãn tính cần kiên trì 1–2 tuần, mỗi ngày 2–3 lần.
Có thể nhờ người thân bấm giúp các huyệt sau lưng không?
Được. Các huyệt sau lưng như Thận Du, Đại Trường Du nhờ người khác bấm sẽ chính xác và dễ hơn.
Bấm huyệt có thay được đi khám đau lưng không?
Không. Bấm huyệt chỉ hỗ trợ giảm đau. Nếu đau lưng kèm tê chân, yếu chân, sốt, cần đi khám.
Nên kết hợp bấm huyệt với gì?
Massage, chườm ấm vùng lưng, và các bài tập nhẹ. Có thể dùng thêm thiết bị massage hỗ trợ cho vùng lưng.
